Mahaikidea 29N: nola jakin egokitu zaizun, zenbat ordaintzen duten eta aitzakiak

Hauteskunde-mahai bakoitza mahaiburu batek eta bi bokalek osatzen dute, mahai horretan bozkatzen duten bizilagunen artean zozketaz hautatuak. Egokitzen bazaizu, legezko betebeharra da. Hemen duzu nola jakin 2026ko azaroaren 29ko hauteskunde orokorretarako egokitu zaizun, zenbat kobratzen den, zer aitzakia onartzen diren eta zer gertatzen den egun horretan.

Jarraian dagoen guztia Hauteskunde Araubide Orokorraren Lege Organikoan (LOREG) eta Hauteskunde Batzorde Zentralaren arauetan oinarritzen da.

Hauteskunde-mahaien zozketa: 29N hauteskundeetarako datak

LOREGen 26. artikuluaren arabera, mahaiak udalek osatzen dituzte, Zonako Hauteskunde Batzordeen gainbegiratzepean, zozketa publiko baten bidez. Zozketarako:

• Mahaiburu bat, bi bokal eta horietako bakoitzarentzat bi ordezko hautatzen dira.
• Mahai horretako hautesle-zerrendako pertsonak bakarrik sartzen dira, irakurtzen eta idazten badakite eta 70 urte baino gutxiago badituzte.
• Mahaiburuak Batxilergoko titulua edo bigarren graduko LHkoa izan behar du edo, inork ez badu, Eskola Graduatukoa edo baliokidea.

Zozketa deialdiaren ondorengo 25. eta 29. egunen artean egiten da. Hauteskundeak 806/2026 Errege Dekretuaren bidez deitu ziren, urriaren 6an BOEn argitaratua; beraz, zozketa 2026ko urriaren 31tik azaroaren 4ra bitartean izango da. Udal bakoitzak epe horren barruan aukeratzen du bere eguna.

Mahaikidea: nola jakin egokitu zaizun

LOREGen 27. artikuluaren arabera, udalak hiru egun ditu zozketatik aurrera zuri jakinarazteko. Jakinarazpenarekin batera, egin behar duzunari buruzko jarraibide-eskuliburu bat jasoko duzu.

Lehenago jakin nahi baduzu, galdetu zure udalean zozketa egin ondoren. Batzuek informazioa argitaratzen dute beren webgunean edo egoitza elektronikoan, baina ez dago Espainia osorako kontsulta ofizial bateraturik.

Mahaikidea: zenbat ordaintzen duten

INT/650/2026 Aginduak, 2026ko ekainaren 27an BOEn argitaratuak, 75 euroan finkatzen du dieta:

• Titular bakoitzak (mahaiburuak eta bokalek) kobratzen du, hauteskunde-egun bakoitzeko.
• Ordezkoek titular baten lekua betetzen badute bakarrik kobratzen dute.
• Osorik kobratzen da, nahiz eta egunaren zati batean bakarrik egon mahaian.

Lehen 70 euro zen, INT/212/2023 Aginduaren arabera.

Mahaikidearen lan-eskubideak

LOREGen 28. artikuluak bi eskubide aitortzen dizkie besteren konturako langileei eta funtzionarioei:

• Lanaldi osoko baimen ordaindua bozketa-egunean, egun horretan lan egitea tokatzen bazaizu. 29N igandea da; beraz, igandeetan lan egiten baduzu bakarrik eragiten dizu.
• Zure lanaldia bost orduz murriztea hurrengo egunean, azaroaren 30ean, astelehenean. Eskubide hau beti duzu, nahiz eta igandean lan ez egin.

Mahaikidearen betebeharrak

Mahaiburu eta bokal karguak derrigorrezkoak dira. Hautagaiak ezin dira mahaikide izan. Egun horretan, hauek dira zure zereginak:

• Mahaia eratzea eta hautetsontziak, kabina, boto-txartelak eta gutunazalak badaudela egiaztatzea.
• Hautesleen identitatea eta erroldan daudela egiaztatzea.
• Nork bozkatzen duen idaztea.
• Botoak zenbatzea eta aktak sinatzea.
• Mahaian inoiz bi kide baino gutxiago ez daudela bermatzea (89. art.).

Mahaikide ez izateko baliozko aitzakiak

Zazpi egun dituzu jakinarazpenetik aurrera Zonako Hauteskunde Batzordearen aurrean "kausa justifikatu eta dokumentatu" bat aurkezteko (LOREGen 27.3 art.). Batzordeak bost egunean ebazten du. Haren erabakiaren aurka ez dago hauteskunde-administrazioko errekurtsorik, nahiz eta Hauteskunde Batzorde Zentralak administrazioarekiko auzi-errekurtsoa onartzen duen. Batzordeak aitzakia onartzen badu, lehen ordezkoari abisatzen dio.

Hauteskunde Batzorde Zentralak aitzakien adibideak ematen ditu bere 6/2011 Instrukzioan. Indarrean dagoen bertsioa 2/2025 Instrukzioarekin argitaratutako testu bateratua da. Zerrenda ez da itxia, eta Zonako Batzordeak antzeko egoerak balora ditzake.

Egiaztatzen badituzu beti onartzen diren kausak

• 65 eta 69 urte bitartean izatea.
• Edozein graduko desgaitasun aitortua izatea.
• Ezintasun iraunkor absolutuagatiko edo baliaezintasun handiagatiko pentsioduna izatea.
• Baja medikoan egotea.
• Sei hilabeteko edo gehiagoko haurdun egotea, edo jaiotza, adopzio edo harreragatiko atseden-aldian egotea.
• Azken hamar urteetan gutxienez hiru aldiz mahaikide izan izana, betiere mahaia mahai horretako hautesleekin osatu ahal bada.
• Delitu baten biktima izatea eta urruntze-agindu bat indarrean izatea, agindu horrek eragiten dion pertsonak hautaleku berean bozkatzen badu.
• Edoskitze-aroko haur bat zaintzea.
• Hamabi urtetik beherako adingabeak edo desgaitasuna duten pertsonak zure kargura izatea, zuzenean eta etengabe.
• Bere kabuz moldatu ezin den bigarren gradura arteko senide bat zuzenean eta etengabe zaintzea.

Batzordeak kasuz kasu baloratzen dituen kausak

• Mahaiko lana egitea eragozten dizun edo bereziki zailtzen dizun gaixotasun edo lesio bat, ziurtagiri medikoarekin.
• Atzeratu ezin den ebakuntza bat edo proba mediko garrantzitsu bat.
• Atzeratu ezin den familia-gertaera garrantzitsu bat, ezkontza bat kasu.
• 14 urtetik beherako seme-alabak izatea, familia gurasobakarrekoa bazara edo beste gurasoak ezin baditu egun horretan zaindu.
• Beste autonomia-erkidego batera aldatu izana, zailtasuna ere justifikatzen baduzu.
• Zenbait arrazoi profesional: egun horretan oinarrizko zerbitzuetan lan egitea (osasuna, suhiltzaileak, babes zibila...), hauteskunde-administrazioarentzat edo epaitegientzat lan egitea, hauteskunde-eguna jarraitzen duen hedabide bat zuzentzea, edo deialdia baino lehen programatutako eta zu gabe bertan behera utzi beharko litzatekeen ekitaldi publiko batean parte hartzea.

Eragozpena geroago sortzen bada, adibidez bat-bateko gaixotasun bat, Zonako Batzordeari abisatu behar diozu gutxienez 72 ordu lehenago, frogagiriarekin. Beranduago gertatzen bada, abisatu berehala, eta beti mahaia eratu aurretik.

Zer gertatzen da hauteskunde-mahaira joaten ez bazara

LOREGen 143. artikuluak ezartzen du delitua dela mahaiko kide batek, titularra edo ordezkoa izan:

• Ez agertzea.
• Bere eginkizunak kausa legitimorik gabe uztea.
• Aitzakia ez aurkeztea edo garaiz ez abisatzea, kausa justifikaturik gabe.

Zigorra hiru hilabetetik urtebetera bitarteko espetxealdia edo sei hilabetetik hogeita lau hilabetera bitarteko isuna da. Mahaia ezin bada eratu, Batzordeak Fiskaltzari jakinarazten dio (80.4 art.).

Mahaikidearen ordutegia 29N egunean

• 8:00. Mahaiburua, bokalak eta ordezkoak hautalekura joaten dira. Titular bat falta bada, ordezko batek betetzen du haren lekua. Mahaia ezin da hasi mahaiburu bat eta bi bokal gabe (80. art.).
• 9:00. Bozketa hasten da, eta etenik gabe jarraitzen du 20:00ak arte (84. art.).
• 20:00. Bozketa ixten da. Lokalean dauden pertsonek bozkatzen dute, posta bidezko botoak hautetsontzian sartzen dira eta ondoren mahaikideek eta interventoreek bozkatzen dute (88. art.).
• 20:00etatik aurrera. Botoak zenbatzen dira, aktak bete eta sinatzen dira eta dokumentazioa entregatzen da. Zenbaketa amaitzen denean bukatzen da, normalean gauean berandu.

Boto horiekin eserlekuak nola banatzen diren interesatzen bazaizu, irakurri nola funtzionatzen duen D'Hondt legeak. Gainerako datetarako, kontsultatu 29N egutegia.

Bozkatu aurretik

Mahai bateko kide izan ala ez, zure iritziak alderdien proposamenekin alderatu ditzakezu 29N afinitate-testean. Neutrala eta anonimoa da. Proposamen osoak ikusteko, kontsultatu hauteskunde-programak.